ابو الفضل مير محمدى زرندى

292

تاريخ و علوم قرآن ( فارسى )

رضعات » يعنى « ده مرتبه شير دادن » بود و سپس آن با « خمس رضعات » يعنى « پنج مرتبه شير دادن » نسخ شد ولى پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) از دنيا رفت و 10 مرتبه در قرآن باقى ماند « 1 » . و محشى در حاشيه صحيح مسلم مىنويسد : عبارت قاصر و نارسا است و مقصود اين است كه در قرآن كريم « عشر رضعات » موجود بوده كه « خمس رضعات » آن را از حيث تلاوت و حكم نسخ كرد و خود ناسخ « خمس رضعات » نيز از حيث تلاوت نسخ شد ولى حكم آن باقى ماند چنانچه در آيهء رجم نيز چنين است سپس مستدل مىگويد : اين روايت و نظائرش دلالت دارد بر اينكه آياتى از قرآن شريف اسقاط شده است و چون ما به نسخ تلاوت معتقد نيستيم بايد بگوييم اين حذفها به عمد يا غير عمد انجام گرفته نه اينكه در اثر نسخ تلاوت بوده است . و اما در پاسخ اين دليل نيز بايد گفت : هر گاه نسخ تلاوت از پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) صادر و ثابت باشد ما آن را قبول كرده اشكال عقلى بر آن نمىكنيم . ولى اگر صدور آن ثابت نگشت ناچار اين قبيل روايات را حمل مىكنيم بر اينكه اين كلمات « عشر رضعات » و يا « خمس رضعات » از كلمات پيغمبر اكرم مىباشد نه اينكه از آيات قرآن بوده چنانچه براى بعضى از صحابه چنين اشتباهى رخ داده است مثلا به ابىّ بن كعب نسبت داده‌اند كه دعاى « اللّهمّ إنّا نستعينك و نشهد . . . » را در قرآن خود نوشته و نام آن را سوره خلع و حفد قرار داده است زيرا اين دو كلمه در اين دعا آمده است « 2 » . و در قبال اين اشتباه ، اشتباه ديگرى رخ داده است كه از عبد اللّه بن مسعود نقل شده است كه ايشان سوره‌هاى معوذتين را از قرآن نمىدانسته و مىگفته : اين جملات دعايى است كه پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) ، حسنين ( عليهما السلام ) را با آنها تعويذ مىفرموده است « 3 » . خلاصه اينكه : ممكن است براى بعضى از مردم اشتباهى رخ دهد و كلام پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) را قرآن بدانند و بعضى از آيات قرآنى را كلام پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله )

--> ( 1 ) صحيح مسلم ، ط مشكول ، ج 4 ، ص 167 . ( 2 ) التمهيد ، ج 1 ، ص 264 به نقل از الاتقان ، ج 1 ، ص 64 و 65 . ( 3 ) التمهيد ، ج 1 ، ص 254 به نقل از الدر المنثور ، ج 6 ، ص 416 .